Wat zijn micro-organismen

Een micro-organisme is een organisme dat zo klein is dat je het met het blote oog niet kunt zien: Het is microscopisch klein. Micro-organismen zijn onder andere bacteriën, virussen, fungi, parasieten en prionen. Micro-organismen bevinden zich vrijwel overal, en de meeste zijn ongevaarlijk. Vele bevorderen zelfs een goede gezondheid.

Wanneer een micro-organisme het potentieel heeft om gevaarlijk te zijn, noemen we het een ziektekiem. Er zijn verschillende soorten veelvoorkomende ziektekiemen die je met fundamentele hygiëne- en schoonmaakpraktijken onder controle kunt houden, zoals:

• bacteriën;
• virussen;
• fungi (schimmel en meeldauw).

Over ziektekiemen

Ziektekiemen leven in aarde, lucht, water, voedsel, dieren, planten en mensen. Zelfs de meeste ziektekiemen die het potentieel hebben om ziekten te veroorzaken, zijn vaak nuttig. Veel bacteriën in het menselijk lichaam hebben bijvoorbeeld nut, en blootstelling aan andere ziektekiemen kan mensen helpen hun immuunsysteem op te bouwen en gezond te blijven.

Soms kan blootstelling aan gevaarlijke ziektekiemen een vervelende aandoening veroorzaken. Bijvoorbeeld door voedsel verspreide ziekten, diarree en andere kwalen. Sommige zijn gemakkelijk te hanteren en kunnen vanzelf overgaan; andere zijn kwalijker en kunnen tot ernstige ziekten leiden. Het is belangrijk gezonde gewoonten te hebben en zo verspreiding van deze ziektekiemen te voorkomen.

Ziektekiemen kunnen worden verspreid via:

• direct contact — zoals de hand aanraken van iemand die ziek is;
• indirect contact — zoals een oppervlak aanraken waarop rauw voedsel heeft gelegen of dat is besmet;
• de lucht — zoals wanneer iemand in de lucht hoest;
• besmet voedsel en water;
• sommige ziektekiemen worden verspreid door contact met dieren of door een beet of krab.

Hoe en waar ziektekiemen overleven

Ziektekiemen gedijen goed in vochtige omstandigheden. In sommige gevallen kunnen ziektekiemen urenlang — of zelfs dagenlang — op oppervlakken overleven. Griepziektekiemen kunnen bijvoorbeeld wel 2 dagen lang op oppervlakken overleven...

Het is belangrijk om te weten dat hoewel oppervlakken er schoon uit kunnen zien, ze vele besmettelijke ziektekiemen kunnen bevatten. Als je het aantal ziektekiemen op oppervlakken wilt verminderen, moet je desinfecteren.

Virussen zijn uitdagende ziektekiemen

Virussen zijn anders dan bacteriën en schimmel/meeldauw. Ze zijn heel klein, meestal maar een honderdste van een bacterie of schimmel/meeldauw. In tegenstelling tot bacteriën of schimmel/meeldauw, die uit zichzelf kunnen groeien, moeten virussen een gastheer infecteren om zichzelf te kunnen voortplanten. Op die manier veroorzaken virussen ziekten.

Vaak is één virusdeeltje genoeg om iemand ziek te maken. Daarom is het belangrijk vaak je handen te wassen en oppervlakken te desinfecteren om verspreiding van ziekten onder controle te houden, vooral van ziekten veroorzaakt door virussen.

Tips voor preventie

Handen wassen

Handen wassen is een van de meest effectieve manieren om de verspreiding van ziektekiemen tegen te gaan. Telkens als je een besmet oppervlak aanraakt, kun je ziektekiemen van en naar je handen overdragen. Door je handen goed en grondig te wassen, verwijder je de meeste ziektekiemen.

Wanneer moet je je handen wassen

• Voor het eten.
• Vóór, tijdens en na het bereiden van voedsel.
• Onmiddellijk na het aanraken van rauw voedsel, zoals gevogelte.
• Voordat je een baby oppakt.
• Voordat je een wond verzorgt, medicijnen toedient of contactlenzen indoet.
• Nadat je naar het toilet bent geweest of een luier hebt verschoond.
• Na contact met bloed of lichaamsvloeistoffen (zoals braaksel, neusafscheidingen, speeksel).
• Nadat je dieren of hun speeltjes, riem of uitwerpselen hebt aangeraakt.
• Nadat je een besmet gebied hebt aangeraakt (zoals een vuilnisbak, schoonmaakdoekje, gootsteenputje, aarde).
• Was ze vaker als er iemand in je huis ziek is.
• Als je handen er vies uitzien.

Hoe je je handen moet wassen

• Maak je handen nat en doe er vloeibare zeep op, zeeppoeder of wrijf met een stuk zeep.
• Wrijf in je handen zodat schuim ontstaat en boen ze aan alle kanten, ook onder en rond de nagels.
• Ga hier 20 seconden mee door. Zo lang duurt het voordat de zeep en schrobactie hardnekkige ziektekiemen hebben losgemaakt en verwijderd. (Zing desnoods het speciale Handenwaslied van Dettol.)
• Spoel je handen goed af onder de kraan.
• Droog ze af met een papieren doek of handdroger.
• Gebruik de papieren doek om de kraan dicht te draaien.

Als er geen zeep en water beschikbaar zijn

Ook zonder water kun je je handen goed schoonhouden. Handgel en -schuim zijn ontworpen om ziektekiemen te doden op handen die niet zichtbaar vies zijn, zonder dat je water of handdoeken nodig hebt.

Een opmerking over risicogroepen

Preventie van ziektekiemen is vooral belangrijk als jijzelf of iemand in je huis tot een risicogroep behoort. Dit kunnen jonge kinderen zijn, ouderen, zwangere vrouwen, mensen met een chronisch gezondheidsprobleem of mensen met een verzwakt immuunsysteem. Bij hen kan het immuunsysteem ziekten en infecties minder goed afweren.

Vaak en goed je handen wassen en oppervlakken schoonmaken/desinfecteren zijn twee dingen die je kunt doen om de verspreiding van ziektekiemen naar deze en andere risicogroepen te verminderen.