Gewone griep

• Wat is griep?
• Waardoor wordt griep veroorzaakt?
• Hoe worden griepvirussen van mens op mens overgedragen?
• Hoe lang is men besmettelijk?
• Waarom breekt griep gewoonlijk in de winter uit?
• Wat zijn de symptomen van griep?
• Is gewone griep een ernstige ziekte?
• Wie loopt er risico?
• Is er een vaccin dat ons tegen gewone griep kan beschermen?
• Moet ik een griepprik halen?
• Wat is een epidemie?
• Waarom zijn er griepepidemieën?
• Wat zijn virusremmers?
• Waarom kunnen antibiotica niet gebruikt worden voor de behandeling van griep?
• Hoe kan ik de verspreiding van griep voorkomen?
• Welke bescherming biedt handen wassen?
• Hoe kan ik griepvirussen van oppervlakken verwijderen?
• Wat moet ik doen als ik griepsymptomen krijg?
• Waar kan ik meer informatie krijgen?

Wat is griep?

Influenza (griep) is een zeer besmettelijke virusaandoening van het ademhalingsstelsel (neus, luchtwegen en longen). In Nederland (en in overige gematigde klimaatstreken) is de uitbraak van griep meestal ‘seizoensgebonden’ – de besmetting treedt doorgaans op in de wintermaanden (van oktober tot april). In tropische landen treedt de griep in veel mindere mate seizoensgebonden op.

Waardoor wordt griep veroorzaakt?

Influenza (griep) wordt door een virus veroorzaakt. Er zijn drie hoofdtypen van het griepvirus:

• Type A: Dit type virussen is verantwoordelijk voor de meeste griepgevallen bij mensen. Sommige stammen kunnen epidemieën veroorzaken. Sommige stammen kunnen ziekte veroorzaken bij dieren zoals vogels, varkens en paarden.
• Type B: Dit type komt minder vaak voor en veroorzaakt gewoonlijk minder ernstige klachten maar kan soms een uitbraak veroorzaken – vooral onder kinderen.
• Type C: Dit type virussen veroorzaakt gewoonlijk slechts lichte klachten en komt zelden voor.

Hoe worden griepvirussen van mens op mens overgedragen?

Menselijke griepvirussen worden overgedragen via kleine druppeltjes die tijdens het spreken, hoesten of niezen, worden afgescheiden uit de mond en neus van een besmette persoon. Je kunt besmet raken als je deze druppeltjes inademt of als je personen of voorwerpen (bijvoorbeeld een gebruikt tissue of een deurklink) die met het virus besmet zijn, aanraakt en daarna je neus of ogen aanraakt.

Hoe lang is men besmettelijk?

Mensen met griep zijn meestal besmettelijk (dat wil zeggen dat zij het virus op iemand anders kunnen overdragen) vanaf de dag voordat de symptomen optreden tot vijf dagen na het optreden van de symptomen. Kinderen kunnen langer besmettelijk zijn.

Waarom breekt griep gewoonlijk in de winter uit?

Griepvirussen hebben meer gelegenheid zich van mens tot mens te verspreiden wanneer mensen binnenshuis bij elkaar zijn, zoals in de wintermaanden. Hoe vochtiger de lucht binnenshuis is, hoe langer de griepvirussen kunnen overleven op oppervlakken die bij aanraking tot besmetting kunnen leiden.

Wat zijn de symptomen van griep?

Griepsymptomen treden meestal plotseling op en kunnen omvatten:

• koorts (dat wil zeggen: temperatuur hoger dan 38 ºC)
• hoofdpijn
• spierpijn
• vermoeidheid
• droge hoest
• zere keel
• loopneus of verstopte neus en niezen
• maagklachten zoals misselijkheid, braken en diarree (komt vaker voor bij kinderen).

De incubatieperiode (dit is de tijd vanaf de besmetting met het virus tot aan het optreden van de symptomen) bedraagt één tot vier dagen. De symptomen bereiken twee tot drie dagen later een hoogtepunt en de meeste mensen beginnen zich binnen acht dagen weer beter te voelen. Hoesten en vermoeidheid kunnen echter nog drie weken aanhouden.

Is gewone griep een ernstige ziekte?

Mensen die verder fit en gezond zijn, herstellen gewoonlijk volledig. Maar bij kwetsbare personen, zoals ouderen, pasgeborenen baby’s en mensen met bepaalde medische aandoeningen kunnen complicaties optreden zoals bronchitis en pneumoniae. Een ernstige ziekte die een ziekenhuisopname noodzakelijk maakt en die levensbedreigend kan zijn, kan hiervan het gevolg zijn. Elke winter sterven er veel mensen, vooral oudere mensen, aan griep.

Pneumonia kan optreden als een direct gevolg van besmetting met een griepvirus of ten gevolge van een ‘secundaire’ infectie die veroorzaakt wordt door een bacterie zoals de Staphylococcus aureus.

Wie loopt er risico?

Iedereen kan griep krijgen, maar het risico op complicaties en ernstige ziekten is hoger bij mensen vanaf 60 jaar, pasgeborenen baby’s, en mensen die ongeacht hun leeftijd lijden aan een chronische medische aandoening, vooral chronische aandoeningen van de luchtwegen en het hart. Kleine kinderen hebben eerder last van griepsymptomen omdat ze veelal nog geen mogelijkheid hebben gehad om weerstand tegen het virus te ontwikkelen.

Is er een vaccin dat ons tegen gewone griep kan beschermen?

Ja. Het influenzavaccin (griepprik) biedt bescherming tegen recentelijk circulerende virusstammen van influenza type A en B. Maar omdat de virussen die griep veroorzaken vaak muteren en veranderen, moeten de wetenschappers elk jaar een nieuw vaccin ontwikkelen. Dit betekent dat risicopatiënten elk jaar gevaccineerd moeten worden (meestal in de herfst) om beschermd te blijven.

Moet ik een griepprik halen?

De griepprik wordt gratis aangeboden aan kinderen en volwassenen die extra risico lopen om ernstig ziek te worden door griep. Dat zijn:

• Mensen van 60 jaar en ouder.
• Mensen met hartziekten; dit zijn veelal mensen die een hartaanval gehad hebben, die hartklachten hebben zoals hartritmestoornissen, of mensen die een hartoperatie hebben ondergaan.
• Mensen met longziekten zoals astma, chronische bronchitis of longemfyseem.
• Mensen met diabetes (suikerziekte); niet alleen mensen die insuline spuiten, maar ook de mensen die tabletten met bloedsuikerverlagende middelen slikken of een dieet volgen.
• Nierpatiënten; vooral als de nieren door een ziekte niet goed werken (dus niet bij nierstenen).
• Mensen met weinig weerstand door andere ziekten of door een medische behandeling; bijvoorbeeld mensen die recent een beenmergtransplantatie hebben ondergaan, mensen die met HIV zijn geïnfecteerd, mensen met leukemie (bloedkanker) en mensen met kanker die chemotherapie of bestraling ondergaan.
• Kinderen vanaf 6 maanden tot 18 jaar die langdurig salicylaten, zoals aspirine, gebruiken.
• Verstandelijk gehandicapten die in een instelling wonen.

In de herfst, in oktober en november, versturen huisartsen uitnodigingen voor een griepprik naar mensen in de risicogroepen. Als je echter geen uitnodiging ontvangt voor een griepprik en je denkt dat je gevaccineerd moet worden, neem dan contact op met je huisarts of praktijkverpleegkundige voor advies.

Klik hier  voor de meest recente informatie van het RIVM (Rijksinstituut van Volkgezondheid en Mileu) over de griepprik.

Wat is een epidemie?

Een epidemie is het uitbreken van een besmettelijke ziekte bij een abnormaal hoog aantal mensen in een land of streek. Het aantal gevallen van gewone griep in Nederland varieert elk jaar aanzienlijk en is afhankelijk van het type circulerende virusstammen en de hevigheid van de klachten die deze virusstammen veroorzaken.

Waarom zijn er griepepidemieën?

Griepvirussen muteren (veranderen) van tijd tot tijd. Vooral type A-virussen kunnen snel muteren waardoor er vaak nieuwe stammen ontstaan. Als een nieuwe stam aanzienlijk afwijkt van de voorheen circulerende stammen dan heeft de menselijke populatie zeer waarschijnlijk geen afweer tegen de nieuwe virusstam. Daardoor kan de nieuwe stam zich snel verspreiden en grote aantallen mensen besmetten.

Type B-griepvirussen zijn stabieler – zij muteren minder snel dan type A-virussen en kunnen daardoor niet zo gauw een epidemie veroorzaken. Mensen die besmet zijn geraakt met een type B-griepvirus zijn daarna vele jaren immuun. Besmetting met het type B-griepvirus komt vooral voor bij kleine kinderen die nog niet in aanraking zijn geweest met type B-virussen en hiertegen nog geen afweer hebben opgebouwd.

Klik hier voor meer informatie van het RIVM.

Wat zijn virusremmers?

Virusremmers zijn medicijnen die de arts kan voorschrijven om het griepvirus te bestrijden. Deze geneesmiddelen genezen niet, maar kunnen de hevigheid en de duur van de symptomen beperken. Deze geneesmiddelen kunnen bijwerkingen veroorzaken en zijn niet voor iedereen geschikt. Je arts mag ze daarom alleen voorschrijven als je een ernstig risico hebt op complicaties. De meeste mensen herstellen snel van een seizoensgriep hebben geen antivirale geneesmiddelen nodig.

Waarom kunnen antibiotica niet gebruikt worden voor de behandeling van griep?

Antibiotica zijn geneesmiddelen die gebruikt worden voor de behandeling van infecties die door bacteriën veroorzaakt worden. Bij virale infecties zoals griep zijn ze niet werkzaam. Soms treden er bij grieppatiënten echter complicaties op die door een bacterie veroorzaakt worden, zoals pneumonia. In dat geval kan het noodzakelijk zijn antibiotica te nemen om de bacterie te doden.

Hoe kan ik de verspreiding van griep voorkomen?

Een goede hygiëne is belangrijk. Daardoor kan men voorkomen dat griepvirussen van mens op mens worden overgedragen.

• Was je handen regelmatig met water en zeep.
• Gebruik een tissue om je mond en neus te bedekken als je hoest of niest.
• Gooi gebruikte tissues (en de ziektekiemen) in de afvalbak en vergeet niet daarna je handen te wassen.
• Reinig harde oppervlakken (zoals aanrechtbladen en deurklinken) regelmatig.
• Tijdens een griepepidemie kun je het risico op infectie beperken door mensenmassa's te vermijden.

Welke bescherming biedt handen wassen?

Vaak je handen wassen is de beste manier om je tegen een groot aantal ziekten te beschermen – niet alleen tegen griep. Telkens wanneer je iets aanraakt, kunnen er ziektekiemen op je handen terechtkomen. Als je je ogen, neus of mond met ongewassen handen aanraakt dan kunnen de ziektekiemen in je lichaam terechtkomen. Door je handen vaak te wassen, kun je de ziektekiemen verwijderen en voorkomen dat zij op jou en anderen worden overgebracht.

Klik hier voor meer informatie over hoe en wanneer je je handen moet wassen.

Hoe kan ik griepvirussen van oppervlakken verwijderen?

Iemand die besmet is, kan ziektekiemen verspreiden op omringende oppervlakken door hoesten, niezen of door aanraking met ongewassen handen of gebruikte tissues. Door oppervlakken regelmatig te reinigen kun je voorkomen dat de griepvirussen zich in je huis verspreiden en overgedragen worden op jou en op anderen.

Door oppervlakken met water en schoonmaakmiddel te reinigen, kun je voldoende ziektekiemen van een voorwerp verwijderen áls je alle oppervlakken schrobt en goed afspoelt met schoon water. Maar op plekken waar goed afspoelen niet mogelijk is (bijvoorbeeld grote of vaste oppervlakken zoals aanrechtbladen, spoelknoppen van het toilet en deurklinken) is het belangrijk dat je een desinfecterend middel gebruikt om de ziektekiemen te doden. Het is vooral belangrijk dat je oppervlakken reinigt en desinfecteert die vaak met de handen worden aangeraakt, zoals:

• grepen en schakelaars
• kranen en spoelknoppen van het toilet
• aanrechtbladen in de keuken
• telefoonhoorns
• toetsenborden van computers.

Als je oppervlakken reinigt en desinfecteert met producten die griepvirussen doden, dan heb je extra zekerheid.

Wat moet ik doen als ik griepsymptomen krijg?

• Blijf thuis en neem rust, vermijd zo veel mogelijk het contact met anderen wanneer je nog besmettelijk bent.
• Drink veel.
• Neem indien nodig geneesmiddelen zoals paracetamol om de symptomen te verlichten. (Lees altijd de bijsluiter. Kinderen tot 16 jaar mogen geen aspirine nemen.)
• Zorg steeds voor een goede hygiëne, vooral wanneer je nog besmettelijk bent.

Als je verder gezond en fit bent, hoef je gewoonlijk je huisarts niet te raadplegen. Als je symptomen echter ernstig zijn, langer aanhouden dan een week of als er een risico bestaat op complicaties (bijvoorbeeld omdat je een chronische ziekte hebt zoals een hartaandoening of een longziekte, diabetes of astma) vraag dan medisch advies.

Klik hier voor actuele adviezen van het RIVM.

Waar kan ik meer informatie krijgen?

Meer informatie over seizoensgriep vind je op:

• Wereldgezondheidsorganisatie
• Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu