Grieppandemiën

• Wat is een grieppandemie?
• Waarom voorspellen wetenschappers een grieppandemie?
• Wanneer begint de volgende grieppandemie?
• Hoe ernstig zal de volgende pandemie naar verwachting zijn?
• Is Nederland klaar voor een grieppandemie?
• Hoe verspreiden griepvirussen zich van mens tot mens?
• Wat zijn de symptomen van een pandemische griep?
• Werken gewone griepprikken tegen pandemische griep?
• Is er een vaccin beschikbaar om ons te beschermen tegen een grieppandemie?
• Moet ik antibiotica gebruiken om een grieppandemie te behandelen?
• Is een pandemische griep behandelbaar?
• Kunnen antivirale medicijnen de verspreiding van grieppandemie voorkomen?
• Waarom is een goede hygiëne zo belangrijk tijdens een pandemie?
• Hoe kan ik mijn gezin beschermen tegen grieppandemie?
• Hoe kan ik mijn gezin voorbereiden?
• Hoe helpt het wassen van mijn handen me te beschermen?
• Hoe kan ik griepvirussen verwijderen van oppervlakken?
• Wat moet ik doen als ik griepsymptomen krijg tijdens een pandemie?
• Waar kan ik advies krijgen tijdens een grieppandemie?

Wat is grieppandemie?

Een grieppandemie is een ernstige vorm van influenza – een virale aandoening aan het ademhalingsstelsel (neus, luchtwegen en longen) – die zich snel verspreidt en mensen in het merendeel van de landen wereldwijd treft. Een pandemie (wereldwijde uitbraak) doet zich voor als er een influenzavirus opduikt dat zo anders is dan eerdere griepstammen dat maar weinig mensen er immuun voor zijn.

Grieppandemieën zijn niet nieuw. Het is een natuurlijk terugkerend verschijnsel. In tegenstelling tot de seizoensgebonden griepuitbraken die zich elke winter voordoen in Nederland, komen grieppandemieën onregelmatig voor – meestal om de paar decennia. De afgelopen eeuw waren er drie grote grieppandemieën. De zwaarste van deze drie begon in 1918.

Waarom voorspellen wetenschappers een grieppandemie?

Er ontwikkelen zich voortdurend nieuwe griepstammen, dus het is vrijwel onvermijdelijk dat er uiteindelijk een nieuwe stam opduikt die van mens op mens wordt overgebracht en zich snel verspreidt over de wereld. Hoewel elk type influenzavirus zich tot een grieppandemie kan ontwikkelen, zijn wetenschappers met name bezorgd over de influenzastammen A (H1N1) en aviaire influenza (H5N1) die momenteel rondwaren, omdat deze de soortgrens al hebben overschreden en inmiddels ook mensen ziek maken.

Klik hier voor de meest recente update van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Wanneer begint de volgende grieppandemie?

De WGO (Wereldgezondheidsorganisatie) bekijkt de situatie over de hele wereld en ziet dat er in vrijwel alle continenten Mexicaanse griep (Nieuwe Infuenza A H1N1) voorkomt. Dat betekent dat de situatie nu voldoet aan de criteria die de WHO vooraf had opgesteld, de pandemische fasering. Deze fasering zegt dus niet iets over de ernst van de ziektegevallen maar over de verspreiding. Er is in de wereld nu officieel sprake van een grieppandemie omdat er verschillende landen op verschillende continenten zijn waar veel verspreiding van Mexicaanse griep van mens op mens voorkomt. In Nederland is tot nu toe bij een beperkt aantal personen het virus aangetroffen. Een algemene voorlichtingsbrochure over Grieppandemie is beschikbaar bij uw huisarts, apotheek en bij Postbus 51.

Klik hier om de huidige waarschuwingsstatus te bekijken.

Hoe ernstig zal de volgende pandemie naar verwachting zijn?

Alle grieppandemieën die de afgelopen eeuw uitbraken, troffen een groot aantal mensen en leidden tot veel sterfgevallen en grote economische en sociale ontwrichting. We weten pas hoe ernstig de volgende pandemie is, als deze begint. Deskundigen voorspellen echter dat het virus circa 25% van de wereldbevolking zal besmetten en veel doden zal eisen. De pandemie kan ons leven ontregelen, scholen, kinderdagverblijven en bedrijven dwingen te sluiten en een extreme belasting vormen voor onze gezondheidszorg.

Is Nederland klaar voor een grieppandemie?

Onze overheid bereidt zich al enige tijd voor op een grieppandemie. Er zijn plannen ontwikkeld die in werking treden als zich een pandemie voordoet. Deze plannen helpen iedereen zichzelf te beschermen en de ontregeling en het aantal slachtoffers zoveel mogelijk te beperken. Ze omvatten regelingen met betrekking tot de volgende gebieden:

• Medicijnvoorraden inslaan – de overheid heeft besloten om 34 miljoen virusremmers aan te schaffen. Deze antivirale medicijnen kunnen de ziekteduur verkorten en het risico op complicaties verminderen, maar totdat de pandemie begint weten we niet hoe goed ze werken.
• Wetenschappers in staat stellen snel een vaccin te maken – Op dit moment is er nog geen vaccin tegen pandemische griep en wetenschappers kunnen dit ook niet ontwikkelen tot er een nieuw virus opduikt. Onze overheid wil er echter voor zorgen dat ze zo snel mogelijk het nieuwe virus kunnen identificeren, een geschikt vaccin kunnen ontwikkelen en de risicogroepen kunnen vaccineren.
• Ervoor zorgen dat iedereen weet wat hij moet doen – het plan omvat advies om zorgverleners, bedrijven, scholen en gemeenschappen te helpen zich voor te bereiden op een pandemische griep.

Klik hier om te ontdekken hoe onze overheid zich voorbereidt op de Mexicaanse griep.

Klik hier voor overheidsadvies over het voorbereiden van jezelf, je gezin, je huis en je bedrijf op een grieppandemie.

Klik hier voor advies voor scholen en kinderopvanginstanties.

Hoe verspreiden griepvirussen zich van mens tot mens?

Menselijke influenzavirussen verspreiden zich via kleine druppeltjes die uit de mond en neus komen van een besmette persoon als deze praat, hoest of niest. Je kunt besmet raken als je deze druppeltjes inademt of als je iets of iemand aanraakt die besmet is met het virus (zoals een gebruikte tissue of deurklink) en vervolgens je neus of ogen aanraakt.

Wat zijn de symptomen van een pandemische griep?

De symptomen kunnen hetzelfde zijn als bij een seizoensgriep, maar zijn waarschijnlijk ernstiger en veroorzaken meer sterfgevallen. Symptomen kunnen binnen een paar dagen na besmetting plotseling optreden en omvatten:

• koorts
• hoofdpijn
• extreme vermoeidheid
• spierpijn
• droge hoest
• zere keel
• verstopte of loopneus en niezen
• maagklachten, zoals misselijkheid, overgeven en diarree (vaker bij kinderen).

Een pandemische griep treft mensen van elke leeftijd. Sommige mensen raken echter besmet met het virus maar ontwikkelen geen symptomen. Anderen krijgen complicaties zoals longontsteking en bronchitis, die tot ademhalingsproblemen en mogelijk de dood leiden. Wetenschappers voorspellen dat een op de vier mensen ziek wordt – maar pas als de pandemie verder verspreidt, weten we hoe ernstig het wordt.

Werken gewonen griepprikken tegen pandemische griep?

De vaccins tegen seizoensinfluenza (griepprik) bieden waarschijnlijk geen bescherming tegen een nieuw pandemisch griepvirus. Seizoensgriep kan voor sommige mensen echter gevaarlijk zijn, dus het is belangrijk dat iedereen die gevaccineerd zou moeten worden ook daadwerkelijk een prik krijgt.

Klik hier voor informatie over de griepprik van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu).

Is er een vaccin beschikbaar om ons te beschermen tegen een grieppandemie?

Tegen de Mexicaanse griep is er nog geen vaccin beschikbaar. Wel kunnen er virusremmers worden voorgeschreven die de ziekteduur verkorten.

Moet ik antibiotica gebruiken om een pandemische griep te behandelen?

Je hoeft alleen antibiotica te nemen als je arts deze heeft voorgeschreven. Antibiotica zijn medicijnen die gebruikt worden om infecties veroorzaakt door bacteriën te behandelen. Ze werken niet tegen virussen. We kunnen geen antibiotica gebruiken om een pandemische griep of andere door een virus veroorzaakte infectie te behandelen. Soms ontwikkelen mensen met virale infecties echter ernstige complicaties die veroorzaakt worden door bacteriën, zoals longontsteking. In dat geval kan het nodig zijn dat ze antibiotica gebruiken om de bacteriën te bestrijden.

Is een pandemische griep behandelbaar?

De zogenaamde ‘antivirale’ medicijnen kunnen de ziekte niet genezen, maar mogelijk wel de duur verkorten en het risico op complicaties verminderen. We weten echter nog niet hoe goed deze medicijnen werken of wie het meeste baat heeft bij het gebruik. Als zich een pandemie ontwikkelt, zullen we merken of deze medicijnen effectief zijn en hoe we ze het beste kunnen gebruiken. De overheid zal vervolgens een advies uitbrengen over het verkrijgen en gebruiken van deze medicijnen.

Kunnen antivirale medicijnen de verspreiding van een grieppandemie voorkomen?

Hoewel wetenschappers geloven dat antivirale medicijnen de duur van symptomen kunnen verkorten en daarmee mogelijk levens kunnen redden, kunnen deze medicijnen niet voorkomen dat een geïnfecteerd persoon anderen besmet.

Waarom is een goede hygiëne zo belangrijk tijdens een pandemie?

Menselijke influenzavirussen verspreiden zich via kleine druppeltjes die uit de mond en neus komen van een besmette persoon als deze praat, hoest of niest. Je kunt besmet raken als je deze druppeltjes inademt of als je iets of iemand aanraakt die besmet is met het virus (zoals een gebruikte tissue of deurklink) en vervolgens je neus of ogen aanraakt. Een goede hygiëne helpt de verspreiding van griepvirussen tegen te gaan en vormt – aangezien er wellicht nog geen vaccin beschikbaar is bij het begin van een pandemie – onze belangrijkste verdediging tegen een grieppandemie.

Hoe kan ik mijn gezin beschermen tegen een grieppandemie?

Een goede hygiëne kan de verspreiding van tal van virussen voorkomen, ook van het griepvirus. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) adviseert iedereen steeds de volgende voorzorgsmaatregelen in acht te nemen:

• Was regelmatig je handen met water en zeep.
• Hou je hand of zakdoek voor je mond als je niest of hoest.
• Raak zo min mogelijk je mond, neus of ogen aan.
• Gebruik papieren zakdoeken of tissues bij hoesten, niezen of snuiten en gebruik ze éénmalig. Gooi ze daarna in de vuilnisbak.
• Maak voorwerpen zoals deurklinken regelmatig schoon.
• Ventileer woon- en slaapruimten.

Indien er een grieppandemie uitbreekt, zal er meer informatie beschikbaar komen via folders, websites en de media. Deze vertellen je hoe je jezelf en je gezin kunt beschermen en wat je moet doen als je denkt dat je geïnfecteerd bent.

Hoe kan ik mijn gezin voorbereiden?

Zorg dat je kinderen weten hoe ze hun handen op de juiste manier moeten wassen en hoe ze hun mond en neus moeten bedekken bij het hoesten en niezen. Door daar nu al een gewoonte van te maken, zijn ze beter voorbereid op een pandemie en worden ze tevens beschermd tegen tal van andere infecties.

Klik hier voor meer advies van de bacteriespecialisten van Dettol.

Hoe helpt het wassen van mijn handen me te beschermen?

Regelmatig je handen wassen is de beste manier om jezelf te beschermen tegen tal van ziektes – niet alleen een pandemische griep. Telkens als je iets aanraakt, kunnen er ziektekiemen overgebracht worden op je handen. Door met ongewassen handen je ogen, neus of mond aan te raken, kunnen deze kiemen van je handen in je lichaam terechtkomen. Door regelmatig je handen te wassen met water en zeep, met name na contact met zieke mensen, verwijder je de bacteriën en virussen en voorkom je dat ze zich verspreiden naar jou en andere mensen.

Klik hier voor advies over hoe en wanneer je je handen zou moeten wassen.

Hoe kan ik griepvirussen verwijderen van oppervlakken?

Besmette personen kunnen ziektekiemen naar oppervlakken om hen heen verspreiden wanneer ze hoesten of niezen, of deze aanraken met ongewassen handen of gebruikte tissues. Het regelmatig reinigen van oppervlakken kan helpen om te voorkomen dat griepvirussen zich door je huis en tussen jou en andere mensen verspreiden.

Door oppervlakken met schoonmaakmiddel en water te reinigen kunnen genoeg ziektekiemen van een voorwerp worden verwijderd, mits je alle oppervlakken boent en ze grondig met schoon water afspoelt. Als goed afspoelen echter niet mogelijk is (bijv. bij grote of vastgezette oppervlakken zoals keukenbladen, wc-spoelbakken en deurklinken) is het belangrijk dat je een desinfecterend middel gebruikt om de ziektekiemen te doden. De belangrijkste oppervlakken die moeten worden gereinigd en gedesinfecteerd zijn oppervlakken die mensen vaak aanraken met hun handen, zoals:

• handgrepen en schakelaars
• kranen en wc-spoelknoppen
• keukenbladen
• telefoonhoorns
• toetsenborden van computers.

Het reinigen en desinfecteren van oppervlakken met producten die griepvirussen vernietigen biedt extra bescherming.

Klik hier als je vragen hebt over het gebruik van Dettol-producten.

Wat moet ik doen als ik griepsymptomen krijg tijdens een pandemie?

Doe het volgende als je griepsymptomen krijgt:

• Blijf thuis en rust, blijf zo veel mogelijk uit de buurt van anderen.
• Drink veel.
• Gebruik medicijnen zoals paracetamol om de griepsymptomen te verlichten. (Lees altijd de bijsluiter. Kinderen onder de 16 jaar dienen geen aspirine te gebruiken.)
• Win medisch advies, met name als de symptomen hevig zijn.
• Zorg altijd voor goede hygiëne, met name als je besmettelijk bent. Voor volwassenen kan dit zijn vanaf de dag voordat tot vijf dagen nadat de symptomen beginnen. Kinderen kunnen langer besmettelijk zijn.

Als een pandemie begint zal de overheid duidelijke adviezen verstrekken over wanneer, waar en hoe medisch advies kan worden ingewonnen en medische behandeling kan worden verkregen.

Waar kan ik advies krijgen tijdens een grieppandemie?

In het geval van een pandemie zal de overheid je via de media op de hoogte houden en van advies voorzien. Deze berichtgeving vindt plaats op de televisie, op de radio en in de landelijke kranten. Voor informatiemateriaal kun je ook terecht bij je huisarts, de apotheek en de website van het RIVM. Hierin lees je hoe je jezelf en je gezin kunt beschermen en wat je moet doen als je griepsymptomen krijgt. Er zal ook een nationale telefonische griephulplijn zijn die advies verstrekt over de grieppandemie.
Naarmate de pandemie zich ontwikkelt en we meer te weten komen over het nieuwe virus kan het advies veranderen. Het is dus zaak om de media te volgen voor actuele informatie.